kleuter met tablet in de hand

Week van de opvoeding: schermtijd

Technologie is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. We staan op met onze gsm, scrollen even snel door het nieuws om vervolgens, vaker wel dan niet, 8 uur te spenderen achter een computerscherm. Eens thuis wacht dan de perfecte ontspanning: tv kijken. Alomtegenwoordig is dan ook een understatement als het op schermen aankomt. Is het als volwassenen al moeilijk om af en toe eens niet oog in oog te staan met pixels? Beeld je dan eens in hoe dit een impact heeft op jonge kijkers. Hoe zorg je er voor dat schermtijd binnen de perken blijft? En wat zijn de effecten als dat niet het geval is? Tijdens de week van de opvoeding zetten we de belangrijkste informatie nog eens even op een rij.

Koning tablet

Laten we eerst even kijken hoe de jeugd omgaat met technologie. Uit het apestaartjaren rapport van 2018 blijkt dat de tablet er met kop en schouders boven uitsteekt en dit vooral bij de 6-12 jarigen. De computer is definitief uit de mode, en werd vervangen door een eigen tablet bij maar liefst de helft van alle 9-12 jarigen. Achteraf zakt dit aandeel wel wanneer ze een eigen smartphone krijgen bij ingang van de middelbare school. Maar liefst 92% bezit dan zijn eigen smartphone.

Maar wat doen ze er mee? Volgens het onderzoek: massaal filmpjes bekijken. 73% van de 6-8 jarigen gebruikt hiervoor Youtube, en dat blijft maar stijgen, tot maar liefst 91% gebruik onder de 9-12 jarigen. Net na filmpjes bekijken komt spelletjes spelen, veelal ook op de smartphone of tablet, met maar liefst 48% dagelijkse spelers. Eens in het middelbaar verschuift alles op naar het gebruik van sociale media. Het gebruik van spelletjes op de smartphone neemt dan drastisch af en filmpjes op Youtube of de Ketnet-app bekijken maakt dan plaats voor stories op Instagram of online vertoeven op het streaming kanaal Twitch.

Op zoek naar onderzoek

Sluitend, onderling getoetst onderzoeken over de effecten van (teveel) schermtijd zijn er helaas nog niet en als er al zijn, lopen de conclusies soms uiteen. De ene deskundige spreekt van ‘digitale dementie’ als kleintjes alleen maar tweedimensionaal spelen op een computer. De andere vindt juist dat kinderen in een gedigitaliseerde samenleving al op jonge leeftijd vertrouwd moeten worden gemaakt met een beeldscherm. De waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden.

Van ‘geen effect’ (Kind&Gezin) tot ‘niet voor ze twee jaar zijn’ (De Standaard). Eenduidig onderzoek laat voorlopig nog op zich wachten

Het gebruik van beeldschermen hoeft daarom geen probleem te zijn. Kinderen moeten immers ook digitale vaardigheden leren, en dat gaat net zoals in het echt met vallen en opstaan. Het is pas een probleem wanneer het ten koste gaat van andere activiteiten. Onderscheidt daarom goed nuttige schermtijd van het zogenaamde ‘schermhangen’. Filmpjes opzoeken op de tablet voor een spreekbeurt is iets helemaal anders dan de hele avond Fortnite streams kijken. Niet dat ontspanning verboden is, maar men moet er niet passief van worden.

Algemene tips

Omdat de gevolgen niet eenduidig gekend zijn, bestaan er ook geen vaste regels rond schermtijd. Wel kunnen we een aantal goede praktijk voorbeelden meegeven. Verbiedt alleszins niets zonder uitleg en doe dit ook niet plots na jaren van vrij gebruik. Het enige wat je hiermee bereikt is dat het nu achter je rug geprobeerd wordt. Want onderstaande tips van Medianest werken alleen als je écht op de hoogte bent van de tijd die je (klein)kinderen spenderen met het kijken naar een scherm.

  • Kijk naar media zoals naar andere dingen in het leven van je kind
    • Weet wie de vrienden van je kind zijn: offline en online. Weet welke websites, software en apps je kind gebruikt.  
  • Bepaal grenzen en moedig spelen aan
    • Overdrijven is nooit goed. Spelen zonder tablet of game stimuleert de creativiteit van je kind. Laat je kind dus elke dag ook gewoon spelen. En belangrijk … vergeet niet om mee te spelen!
  • Speel je samen, dan leer je samen
    • Als je samen media gebruikt, leren je kinderen hoe ze media kunnen gebruiken. Ze leren ook hoe ze online met anderen kunnen omgaan. Speel eens een game samen met je kind. Je toont zo hoe je met een tegenslag of verlies omgaat en hoe je sportief speelt.
  • Geef het goede voorbeeld
    • Leer je kind dat je ook online vriendelijk bent en goede manieren hebt. Kinderen bootsen gedrag na. Gebruik daarom niet te veel media. Je bent meer verbonden met je kind als je samen knuffelt en speelt.
  • Geniet van de gesprekken met je kind
    • Jonge kinderen leren het meest door gesprekken met anderen. Je kind leert makkelijker praten als jij praat, en minder wanneer het televisie kijkt. Is een ouder of grootouder op reis? Dan kan je kind met hen praten via een video-gesprek.
  • Zorg voor momenten zonder schermen
    • Geniet van samen eten en feesten met de familie zonder een gsm of tablet. Een toestel opladen doe je beter niet op de kamer van je kind. Zo komt je kind ‘s nachts niet in de verleiding. Maak goede afspraken. Hierdoor heb je meer familietijd, eet je kind gezonder en slaapt het beter.
  • Gebruik een scherm niet als redmiddel
    • Met een tablet of tv is je kind misschien rustig maar leer hen ook op een andere manier kalm te worden. Verveelt je kind zich? Help hem of haar om iets leuks te bedenken. Is je kind boos of erg druk? Help om rustig te worden. Praat over problemen en zoek samen naar een oplossing.
  • Kies de juiste app voor je kind
    • Staat bij een app dat je kind ervan leert? Wees dan kritisch want dat klopt niet altijd. Bij een goed spel moet je kind immers meer doen dan enkel aantikken en vegen (swipen). Zoek op het internet wat andere ouders van de app vinden. Kijk ook na of de app geschikt is voor de leeftijd van jouw kind.
  • Het is OK dat je tiener online gaat
    • Het internet helpt tieners om zichzelf en de wereld te verkennen. Let erop dat je kind zich ook online goed gedraagt. Weet je kind dat weinig echt privé is op het internet? Dat anderen beelden en teksten zonder problemen kunnen delen? Het is bovendien erg moeilijk om die later te wissen. Zorg ervoor dat je kind weet dat het altijd met jou kan praten, ook als er problemen zijn. Ook “virtuele” problemen.
  • Een kind blijft een kind
    • Een kind maakt fouten. Toon dat je het begrijpt en zorg ervoor dat je kind iets leert uit elke fout. Vertoont je kind ongepast gedrag zoals pesten? Dan is er misschien meer aan de hand. Praat met je kind. En zoek hulp bij problemen.

Ouderlijke toezichtstools

Moet je toch paal en perk stellen aan sommige gewoontes? Laat je dan zeker bijstaan door de talrijke ouderlijke toezichtstools die je op zowat elk toestel sinds 2010 terugvindt. Hiermee kan je aankopen beperken, bepaalde inhoud verbieden of gewoon statistieken over het toestelgebruik bijhouden. Opnieuw biedt de overheidswebsite speelhetslim.be hulp, met tips en instellingen per toestel. Onderschat ook de kracht niet van een gewone wekker, want tien minuten zijn snel voorbij op het internet.

Op de meeste smart toestellen zijn heel wat tools al aanwezig

Hopelijk hebben deze tips wat duidelijkheid geschept in het voortdurend veranderend landschap van digitale media. Zit je toch nog met vragen of heb je problemen met het instellen van sommige tools? Kom dan langs op onze themastand aan het Sociaal Huis tijdens de week van de opvoeding op zaterdag 18 mei. We zijn gratis en doorlopend beschikbaar van 14u tot 17u. Nadien nog vragen? Kom dan langs tijdens een van onze Gaming Zaterdagen in de bib.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.